येथे क्लिक करुन आम्हाला फॉलो करा
संयुक्त राष्ट्रसंघाने (United Nations) १९४५ मध्ये हा दिवस साजरा करण्याची घोषणा केली. २०३० पर्यंत जगात कुणीही उपाशी राहू नये, यासाठी ‘यूएन’कडून (UN) ‘झिरो हंगर’ (Zero Hunger) ही मोहीम राबवण्यात आली. जगभरात अनेक लोक उपासमारीचे शिकार ठरत आहेत, तर भारतातही दरवर्षी पुरेसे अन्न न मिळाल्याने प्राण गमावणाऱ्यांची संख्या चिंतेची बाब आहे.
जागतिक अन्नदिन साजरा करण्यामागचा मुख्य उद्देश म्हणजे जगभरातील अन्नसुरक्षेला (Food Security) प्रोत्साहन देणे. ‘वर्ल्ड फूड प्रोग्राम’ला (WFP) भुकेचा मुकाबला करण्याच्या या प्रयत्नांसाठी आणि संघर्षक्षेत्रातील उत्कृष्ट कामगिरीसाठी २०२० मध्ये नोबेल शांतता पुरस्कार (Nobel Peace Prize) मिळाला.
आज आपला देश सामाजिक व आर्थिक विषमतेच्या (Inequality) टोकावर उभा आहे. एक वर्ग असा आहे, ज्याला इतरांच्या दुःखाचे काहीही सोयरसुतक नाही. दुसरा वर्ग ‘आपण आणि आपले घर’ या मानसिकतेत रमणारा आहे, तर तिसरा वर्ग असा आहे ज्याचे ‘आज कमावले तरच आजचे पोट भरेल’ अशी स्थिती आहे.
या शेवटच्या वर्गाला ना धर्म आहे, ना जात; त्यांना वेध असतात ते फक्त पोटाच्या भुकेचे. देवधर्म किंवा कर्मकांड यांच्याशी त्यांना काहीही देणेघेणे नसते. त्यांच्यासाठी 'भाकरी म्हणजेच देव' आणि आपल्या मुलाबाळांची भूक भागवणे हाच खरा 'धर्म' असतो.
‘पूर्णब्रह्म’ म्हणजे नक्की काय? हिंदू तत्त्वज्ञानानुसार (Hindu Philosophy) संपूर्ण विश्वाची निर्मिती ब्रह्मातून झाली आहे. एखाद्या गोष्टीला अंतिम पातळीवर महत्त्व द्यायचे असेल, तर त्याला 'पूर्णब्रह्म' म्हटले जाते. आपल्या आयुष्यात या सर्वोच्च शक्तीला जेवढे स्थान आहे, तेवढेच स्थान आपण अन्नाला दिले पाहिजे.
परंतु, हेच पूर्णब्रह्म असणारे अन्न आपण नदीत फेकून देतो किंवा कावळ्यांना घालतो. असे करून आपण साक्षात ब्रह्माचाच अपमान करत नाही का? अन्नरुपी महाशक्तीला आपण असे उकिरड्यावर फेकत आहोत. नैवेद्य असलेले अन्न पायदळी तुडून त्याचा चिखल होताना आपण पाहतो. श्रद्धेचे हे विद्रूप रूप मन अस्वस्थ करते.
खरी श्रद्धा कशात आहे? कृष्णाने सुदामाविषयी जपली ती खरी श्रद्धा! संत एकनाथांनी तडफडणाऱ्या प्राण्याच्या मुखात जल दिले ती श्रद्धा! छत्रपती शिवाजी महाराजांनी मावळ्यांना लेकरासारखे प्रेम दिले ती श्रद्धा! छत्रपती संभाजी महाराजांचे स्वराज्यासाठीचे बलिदान, महाराणी येसूबाईंचा त्याग आणि महाराणी ताराराणींचा लढा ही देशावरील खरी श्रद्धा!
शेतात राबणाऱ्या बळीराजाला (Farmer) मातीमोल होणारे हे अन्न पिकवताना किती कष्ट पडतात, हे चार भिंतींच्या आत राहणाऱ्या आपल्याला कसे कळणार?
आपले कर्तव्य आणि संकल्प: आज जागतिक अन्नदिनाच्या निमित्ताने आपण सर्वांनी एक शपथ घेतली पाहिजे. देश वाचवण्यासाठी आणि अन्नधान्य समृद्धीसाठी (Food Sustainability) संकल्प करूया. ‘भुकेलेल्याला भाकरी देऊ’ हा विचार सतत जपत राहूया; यातच आपल्या बळीराजाचा खरा सन्मान आहे.
आज शिल्लक राहिलेल्या अन्नाचे वाटप करण्यासाठी ‘फूड बँक्स’ (Food Banks) पुढे येत आहेत. विविध स्वयंसेवी संस्थांनी (NGOs) एकत्र येऊन असे उपक्रम राबवायला हवेत. तसेच, प्रत्येक गृहिणीने (Homemaker) घरात अन्नाची नासाडी (Food Wastage) होणार नाही याची कटाक्षाने काळजी घेतली पाहिजे. शेतकऱ्यांच्या अपार कष्टाचा सन्मान करण्यासाठी आपण एवढे तरी नक्कीच करू शकतो!
- स्वप्नजा घाटगे, कोल्हापूर
